Festiwal KODY 2017 Morton Feldman „Patterns in a Chromatic Field”

MORTON FELDMAN „PATTERNS IN A CHROMATIC FIELD”

KONCERT – SPEKTAKL

premiera polska

Wykonawcy:

DELIRIUM ENSEMBLE:

Wiktor Kociuban – wiolonczela

Demetre Gamsachurdia – fortepian

Anna Sztwiertnia – wizualizacje

Od początków naszej historii szamani oraz kapłani usiłowali, poprzez oddziaływanie zewnętrznej stymulacji, wpłynąć na stan ludzkiej świadomości. Poprzez użycie repetytywnych źródeł dzwiekowych wpada słuchacz w trans, ktory, w zaleznosci od rodzaju muzyki i indywidualnych mozliwosci auto- sugestywnych recypienta, moze „wytracic sie” w rozny, czasem nieoczekiwany sposob.

Jednym z najbardziej prominentnych kompozytorow minionego wieku, ktory „powierzał sie” owej repetywnosci i alterowanym stanom swiadomosci w dzwiekach był Morton Feldman (1926-1987). Uczen Johna Cage'a, konsekwentnie odrzucał oklepane formy muzyczne, podazał za fenomenem, ktory nazywał „Basic Memory“(pamiec fundamentalna).

Do tego twierdził Feldman, iz wszelkie zrozumienie muzyczne jest oparte, czy tez zbudowane na tym fenomenie. Gdy dwa podobne elementy muzyczne wybrzmiewaja obok siebie, mozna opisac ich przebieg w ponizszy sposob: za pierwszym razem ucho oraz ludzki umysł jest czystym recypientem tj. odbiorca materiału muzycznego. Przy drugim elemencie natomiast, pamieta on/o juz poprzedni raz, przy czym, tworzy połaczenie. Ten proces zachodzi nagminnie i jest odpowiedzialny za nasza „akustyczna”, czy tez „audialna orientacje”. Dzieki konkretnemu przykładowi muzycznemu mozna przedstawic ow proces jeszcze wyrazniej.

Twierdzenia Feldmana, mimo ze prawdziwe, nie były jednak specjalnie wazne; wielokrotnie bardziej dał on im upust w wyrazie swojej muzyki. Powstaje w ten sposob subtelna siec połaczonych ze soba „kamieni wegielnych”, ktore upodobniaja sie do siebie, ale nigdy nie sa dokładnie takie same (jak liscie kwiatu – podobne z kształtu, ale zawsze roznorodne w detalach).

Ten cichy, ale potezny strumien muzyki Mortona Feldmana, wysyła swiadomosc ludzka w podroz: we wspomnienia, poprzez poczucie czasu, cisze i dzwiek, ktore we wprost fascynujacy sposob nachodzac na siebie, przywodza słuchacza w swiat delikatnie utkanych, pulsujacych i pozornie stale powtarzajacych sie fal dzwiekowych.

Takim, wyrozniajacym tworczosc Feldmana utworem jest rowniez, skomponowany w roku 1981, „Patterns in a Chromatic Field“ na wiolonczele i fortepian. Poprzez permanentne powiazanie oraz przemieszanie obu instrumentow, trwajacy zaledwie 90 minut utwor, wywołuje wir, ktory imponujaco manipuluje naszym postrzeganiem czasu!

Muzyka Mortona Feldmana jest w najprawdziwszym znaczeniu słowa „obiektywna” - nie bedzie tworzona, tylko „zostawiona sobie” : pozwalamy jej wybrzmiec i zasłaniamy literalnie wszystko, co mogłoby stac jej na drodze. W kontekscie europejskim wymaga to nietypowego podejscia do dzieła, jako ze jestesmy kulturalnospołecznie nauczeni, ze zawsze „jest cos do zrobienia”. „Pozwolic czemus byc” to proces mentalny, ktory nie jest łatwy do zrozumienia i daje sie dopiero konkretniej uscislic.

Kazdy rodzaj percepcji uwarunkowany jest upozycjonowaniem ciała w przestrzeni. Jak pokazuje doswiadczenie, przestrzenny efekt muzyki Mortona Feldmana zostaje wzbogacony, gdy odbiorca przyjmuje pozycje lezaca. Ten rodzaj „koncertu na lezaco”, w ktorym publicznosc zostaje zaproszona, by zanurzyc się głeboko w rodzaj czasowo-dzwiekowej medytacji, ktora jednoczesnie uspokaja jak pobudza, stymuluje dodatkowo inny rodzaj słuchania: nie ocenia sie ani nie analizuje; powstaje mozliwosc, by zanurzyc sie w pełni „w dzwiek”.

Jestesmy w pewnym sensie rodzajem „akustycznej instalacji”. Muzyka Mortona Feldmana nie bedzie taka czy inna, ona po prostu „jest”.

Wiktor Kociuban & Demetre Gamsachurdia

Delirium Ensemble